Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.

Informacja dla operatorów statków powietrznych dotycząca zmian w funkcjonowaniu systemu handlu uprawnieniami do emisji w latach 2013-2020

W dniu 30 kwietnia 2014 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowano Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 421/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniające dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie, w celu wprowadzenia w życie do 2020 r. porozumienia międzynarodowego w sprawie stosowania jednego międzynarodowego środka rynkowego do emisji z międzynarodowego lotnictwa (Dz.Urz. UE L 129 z 30.04.2014, str. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 421/2014). Rozporządzenie to wprowadza pewne zmiany w zakresie obowiązków dotyczących raportowania emisji z operacji lotniczych, a także rozliczania emisji z tych operacji w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji (dalej: system handlu) w sektorze lotniczym w latach 2013-2020.
Z uwagi na formę prawną, w jakiej przyjęto ten akt prawny, zaproponowane w nim rozwiązania mają bezpośrednie zastosowanie do operatorów statków powietrznych. Dodatkowo, toczące się aktualnie prace nad nową ustawą, mającą w przyszłości zastąpić ustawę z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. Nr 122, poz. 695, z późn. zm., dalej: ustawa) pozwolą dostosować obecnie obowiązujące przepisy do zapisów rozporządzenia 421/2014.

Wyłączenia w zakresie działań lotniczych objętych systemem

Za najważniejszy element nowego rozporządzenia można uznać wyłączenie pewnych operacji lotniczych z systemu handlu. Należy zaznaczyć, że niektóre wyłączenia operacji lotniczych obowiązują w całym okresie rozliczeniowym obejmującym lata 2013-2020, natomiast inne działają wyłącznie w ograniczonym przedziale czasowym, tzn. od roku 2013 do roku 2016. Poniżej szczegółowo wyjaśniono nowe rozwiązania dotyczące zmniejszenia zakresu operacji lotniczych objętych systemem handlu.

Nowe zasady funkcjonowania systemu zawarte w rozporządzeniu 421/2014 odnoszące się do zakresu dodatkowych wyłączeń działań lotniczych z systemu można podzielić na dwie grupy:

  1. Wyłączenie podmiotowe – odnoszące się bezpośrednio do operatorów statków powietrznych niebędących komercyjnymi przewoźnikami, których całkowita emisja roczna pochodząca z operacji lotniczych niewymienionych w załączniku I do dyrektywy 2003/87/WE jest mniejsza niż 1000 ton CO2. Wyłączenie to będzie funkcjonowało przez pełny okres rozliczeniowy obejmujący lata 2013-2020. Wprowadzenie do systemu handlu takiego rozwiązania oznacza, że każdy podmiot wykonujący niezarobkowe przewozy lotnicze objęty do tej pory systemem, a którego emisja nie przekracza granicy 1000 ton CO2 rocznie, przestaje być uczestnikiem systemu handlu. Przekroczenie progu wyłączenia będzie skutkowało bezwzględną koniecznością realizacji wszystkich przewidzianych prawem obowiązków nałożonych na operatorów statków powietrznych objętych systemem. Operatorzy niekomercyjni nie mogli wcześniej skorzystać z takiego wyłączenia;
  2. Wyłączenia przedmiotowe – związane z charakterem prowadzonych działań lotniczych, a dokładniej ich kierunkiem. W odniesieniu do emisji pochodzących z lotów wykonywanych do i z lotnisk znajdujących się w państwach spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego (dalej: EOG) oraz lotów pomiędzy lotniskiem znajdującym się w regionie najbardziej oddalonym w rozumieniu art. 349 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (ang. outermost region, aspekt ten omówiony został w dokumencie Najczęściej zadawane pytania opracowanym przez Komisję Europejską) a lotniskiem znajdującym się w innym regionie EOG, wprowadzono specjalne zwolnienie w latach 2013-2016. Zwolnienie to dotyczy obowiązku monitorowania, raportowania i umarzania odpowiedniej liczby uprawnień w stosunku do emisji pochodzących z opisanych powyżej lotów.

Obie powyższe grupy wyłączeń należy stosować od 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z przepisami rozporządzenia, obowiązki wynikające z dyrektywy odnoszące się do wskazanych powyżej wyłączeń uznaje się za zrealizowane (wypełnione przez operatora).

Monitorowanie, raportowanie i rozliczanie emisji dwutlenku węgla w latach 2013-2016

Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem, sprawozdania roczne na temat wielkości emisji powinny zostać sporządzone w języku polskim. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 601/2012 z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L 181/30 z 12.07.2012 r.) dopuszcza stosowanie formularza opracowanego przez Komisję Europejską. Z uwagi na fakt, że do chwili obecnej Komisja Europejska nie dokonała tłumaczenia szablonu raportu na język polski, formularz ten nadal funkcjonuje wyłącznie w angielskiej wersji językowej. Operator statków powietrznych powinien złożyć sprawozdanie sporządzone na tym formularzu wraz z jego tłumaczeniem przysięgłym.

Kliknij, aby pobrać formularz raportu rocznego na temat wielkości emisji.

Konsekwencje zmiany zakresu operacji lotniczych objętych systemem handlu w wyniku wprowadzenia rozporządzenia 421/2014 mają swoje odzwierciedlenie w dalszych działaniach operatora statków powietrznych narzuconych mu przez ustawę. Rozporządzenie to wprost informuje, że działania związane z monitorowaniem, raportowaniem i umarzaniem uprawnień do emisji uznaje się za zrealizowane w stosunku do emisji określonych w art. 28a, ust. 1, lit. a) i b) dyrektywy, w związku z czym w raporcie rocznym na temat wielkości emisji w latach 2013-2016 nie ma potrzeby ich uwzględniania. W raporcie powinny zostać ujęte wyłącznie emisje pochodzące z lotów wykonywanych wewnątrz EOG. Jeżeli operator statku powietrznego wcześniej przedłożył zweryfikowany raport na temat wielkości emisji, w którym znalazły się operacje wyłączone na mocy rozporządzenia 421/2014, w takim przypadku może złożyć korektę raportu rocznego. W trakcie sporządzania sprawozdania rocznego na temat wielkości emisji dwutlenku węgla, należy również wziąć pod uwagę kwestię lotów wykonywanych do i z Chorwacji w związku z przystąpieniem tego kraju do Unii Europejskiej (wskazówki Komisji Europejskiej).

Analizując zalecenia opracowane przez Komisję Europejską, należy zauważyć, że w przypadku realizacji obowiązku raportowania za rok 2013 należy złożyć dwie wersje raportów rocznych. W pierwszej wersji raportu powinny znaleźć się emisje z operacji lotniczych objętych systemem, w przypadku których wymagane będzie umorzenie odpowiedniej ilości uprawnień do emisji. Do operacji tych zaliczają się loty wewnątrz EOG oraz loty pomiędzy Chorwacją a EOG wykonane w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r. (z wyłączeniem lotnisk zlokalizowanych w regionach najbardziej oddalonych). Druga wersja sprawozdania (dodatkowa) powinna zawierać wyłącznie loty wykonane w analogicznym okresie wewnątrz Chorwacji, dla których nie jest wymagany obowiązek umarzania uprawnień do emisji. Monitorowanie, raportowanie i umarzanie uprawnień do emisji za rok 2014, 2015 i 2016 funkcjonuje na zasadach ogólnych (z zastrzeżeniem poniższego).

Wydłużenie terminu raportowania i rozliczenia emisji z operacji lotniczych objętych systemem za rok 2013

Publikacja rozporządzenia 421/2014 zbiegła się w czasie z terminem na umorzenie w rejestrze Unii uprawnień do emisji w ilości odpowiadającej zweryfikowanym emisjom rocznym za rok 2013, przewidzianym na 30 kwietnia 2014 r. Konsekwencją późnej publikacji rozporządzenia był również bardzo długi okres niepewności, w którym operatorzy nie wiedzieli, czy mają składać zweryfikowane raporty za 2013 rok w ustawowym terminie do 31 marca 2014 r., czy też zwlekać z ich złożeniem do momentu ogłoszenia nowego aktu prawnego, narażając się tym samym na kary za niedotrzymanie terminu. Oba te obowiązki w świetle rozporządzenia 421/2014 otrzymały jednak nowe terminy realizacji, ustanowione odpowiednio do dnia 31 marca 2015 r. w odniesieniu do składania zweryfikowanych raportów rocznych oraz do dnia 30 kwietnia 2015 r. w odniesieniu do umarzania uprawnień do emisji w ilości odpowiadającej zweryfikowanej emisji za rok 2013. W związku z powyższym operatorzy, którzy nie zrealizowali nałożonych na nich obowiązków w ustawowych terminach, mogą skorzystać z nowych terminów oraz, co istotne, z tytułu opóźnień nie poniosą żadnych konsekwencji w postaci nałożenia na nich kar przewidzianych w ustawie.

Rekalkulacja bezpłatnych przydziałów uprawnień do emisji oraz specjalna rezerwa dla operatorów statków powietrznych

Wyłączenie z systemu handlu omówionych wcześniej kategorii operacji lotniczych w latach 2013-2016 będzie skutkowało ponownym przeliczeniem przyznanych poszczególnym podmiotom nieodpłatnych uprawnień do emisji. Działanie to zostanie zrealizowane w terminie czterech miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia 421/2014, czyli do dnia 31 sierpnia 2014 r. Rekalkulacja przydziałów uprawnień do emisji zostanie przeprowadzona z wykorzystaniem zweryfikowanych sprawozdań dotyczących tonokilometrów za rok 2010, na podstawie których określono wcześniej przydziały na rok 2012 i lata 2013-2020. Zmniejszenie, a raczej dostosowanie przydziałów będzie proporcjonalne do udziału sprawozdanych tonokilometrów pochodzących z wyłączonych w latach 2013-2016 operacji lotniczych w całkowitej wielkości sprawozdanych tonokilometrów. Określenie tego udziału powinno dokładnie odzwierciedlać wszelkie możliwe wyłączenia operacji lotniczych, w tym również aspekt przystąpienia z dniem 1 lipca 2013 r. Chorwacji do Unii Europejskiej, oraz definicję i zbiór lotnisk zlokalizowanych w najbardziej oddalonych regionach Unii Europejskiej. Zgodnie z ustawą, nowe przydziały zostaną opublikowane przez Ministra Środowiska w Biuletynie Informacji Publicznej.

Analogiczne zmiany będą dotyczyły również zasad przyznawania operatorom statków powietrznych uprawnień do emisji ze specjalnej rezerwy. Ustawa przewiduje możliwość wystąpienia do Ministra Środowiska z wnioskiem o przydział na okres rozliczeniowy obejmujący lata 2013-2020 nieodpłatnych uprawnień do emisji dla operatorów nowych lub szybko rozwijających się. Więcej informacji nt. specjalnej rezerwy dla operatorów statków powietrznych można odnaleźć na stronie Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami.

UWAGA: W przypadku ubiegania się przez operatora statku powietrznego o uprawnienia ze specjalnej rezerwy, zweryfikowane sprawozdanie dotyczące tonokilometrów powinno zawierać informacje w odniesieniu do pełnego zakresu lotów zgodnie z załącznikiem I do dyrektywy 2003/87/WE.

Dalsze informacje

Prosimy o zwrócenie należytej uwagi na zmiany w systemie handlu wynikające z nowego rozporządzenia 421/2014. Realizacja nowych obowiązków nie jest działaniem dobrowolnym, tak jak było to w przypadku decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 377/2013/UE z dnia 24 kwietnia 2013 r. wprowadzającej tymczasowe odstępstwo od dyrektywy 2003/87/WE ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie.

Dalsze informacje odnośnie do nowych zasad funkcjonowania systemu handlu dostępne są na stronie internetowej Komisji Europejskiej.

W razie wątpliwości prosimy wysyłać pytania na adres lotnictwo@mos.gov.pl.

Powrót do góry