Skocz do treści

Ministerstwo Środowiska - przejdź do strony głównej

  1. Strona główna Biuletynu Informacji Publicznej
  2. ePUAP
  3. PL
  4. EN
  5. RSS - instrukcja obsługi, wybór kanałów
  6. Wersja mobi
  7. Pogoda

Szybki dostęp

Ścieżka do tej strony:

Geologia dla turystyki

 

Geoturystyka


Geologia jest nauką o Ziemi, jej właściwościach, budowie i historii. Pod tą krótką definicją kryje się jednak wszechstronna dziedzina, której zasługi dla osiągnięć i możliwości rozwoju współczesnego świata są nieocenione. W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku dostrzeżone zostało nowe oblicze geologii w kontekście poszukiwanych nowych form aktywności turystycznej.

Geoturystyka jest typem turystyki poznawczej bazującej na poznaniu obiektów i procesów geologicznych. Jej celem jest udzielenie zainteresowanym turystom odpowiedzi na pytania: kiedy, dlaczego i w jaki sposób powstały fascynujące swym pięknem, różnorodnością form oraz niepowtarzalnością elementy przyrody nieożywionej. Popularność geoturystyki wynika także z dużego zainteresowania walorami kolekcjonerskimi skał i minerałów. Rozwój tej formy wypoczynku jest na tyle intensywny, iż zrodziła się potrzeba utworzenia nowego kierunku studiów, kształcącego specjalistów z zakresu geoturystyki.

Polska pod względem georóżnorodności jest krajem atrakcyjnym dzięki złożoności i zróżnicowaniu budowy geologicznej, odsłaniającym się na powierzchni terenu licznym elementom krajobrazu, bogactwu form geomorfologicznych, minerałów, nagromadzeń skamieniałości, śladów procesów geologicznych jakie miały miejsce w przeszłości geologicznej oraz zachodzących współcześnie. Warto zauważyć także, że polskie atrakcje geoturystyczne występują nie tylko w naturalnym środowisku przyrodniczym (na powierzchni Ziemi, pod powierzchnią, pod wodą), ale również w środowisku przekształconym antropogenicznie (stare kopalnie, kamieniołomy, przekopy, hałdy), także w wytworach kultury materialnej człowieka (budowle i elementy wyposażenia, urządzenia górnicze służące wydobyciu i przeróbce kopalin, kamienie szlachetne i ozdobne) i muzeach (przyrodniczych, geologicznych i górniczych).

Tego typu miejsca oraz pokłady wiedzy geologicznej czekają na pomysłowe zagospodarowanie i przekształcenie w atrakcje geoturystyczne. Bardzo interesującą propozycją w tym zakresie są parki tematyczne inspirowane naukami geologicznymi. Przykładem jest Park Jurajski w Bałtowie, będący intratnym przedsięwzięciem skupiającym się wokół geologii. Wszystko zaczęło się w tym przypadku od znalezienia tropu dinozaura, a dzięki kreatywności, wysiłkowi i energii wielu ludzi stworzono geoturystyczny obiekt nauki i rozrywki, który daje zatrudnienie ponad 150 osobom. Od samego początku stał się on wizytówką Regionu Świętokrzyskiego przyciągającą rzesze turystów z całej Polski.

Mając głęboką świadomość bogactwa i zróżnicowania dziedzictwa geologicznego Polski oraz drzemiącego w nim potencjału geoturystycznego podjęliśmy starania o wyeksponowanie walorów estetycznych, naukowych kulturowych oraz kolekcjonerskich przyrody nieożywionej. Działania te ukierunkowane są przede wszystkim na zagospodarowanie oraz udostępnienie atrakcji geoturystycznych szerokiemu gronu odbiorców. Prowadzona inwentaryzacja i waloryzacja stanowisk geologicznych w całym kraju ma ponadto posłużyć do tworzenia ścieżek geologicznych, szlaków geoturystycznych, a także geoparków.

Geopark – jest to obszar o zdefiniowanych granicach, zawierający pojedyncze lub mozaikowo rozłożone obiekty o wybitnych walorach geologicznych (geotopy), wartościowe dla geoturystyki i edukacji, które zostały udokumentowane w drodze przeprowadzonej inwentaryzacji i oceny. Za utworzeniem na danym obszarze geoparku mogą przemawiać również dodatkowe jego atuty, takie jak: występowanie stanowisk archeologicznych, skupisk obiektów i obszarów o dużym znaczeniu dla ochrony przyrody, wybitne wartości historyczne i kulturowe regionu.

[więcej...]

Wymagania stawiane geoparkom zawierają się w dwóch podstawowych i współzależnych zadaniach. Jednym z nich jest ochrona dziedzictwa geologicznego poprzez efektywne zabezpieczanie stanowisk, szeroką promocję nauk geologicznych oraz propagowanie ich funkcji edukacyjnych i turystycznych, a drugim zadaniem jest stosowanie bezkonfliktowego wykorzystywania naturalnych walorów obszaru w lokalnej polityce zrównoważonego rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Geoparki nie stanowią prawnej formy ochrony przyrody nieożywionej i posiadają bardzo zróżnicowaną rangę, poczynając od znaczenia lokalnego, państwowego (krajowego) do znaczenia europejskiego i światowego.

Tworzenie i funkcjonowanie Światowej Sieci Geoparków UNESCO (Global UNESCO Network of Geoparks) jest aktem uznania rangi ponad krajowej dla narodowego obszaru chronionego, odznaczającego się szczególnymi wartościami dziedzictwa geologicznego.

Geoparki lokalne mogą być powoływane w wyniku porozumienia podmiotów lokalnych skupionych wokół idei promocji dziedzictwa geologicznego, w warunkach zrównoważonego rozwoju. Najczęściej porozumienie to zawierane jest pomiędzy jednostkami władz administracji lokalnej, organami ochrony przyrody, jednostkami gospodarczymi oraz przedstawicielami świata nauki. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, najbardziej odpowiednimi obszarami dla takiej ochrony są parki krajobrazowe, obejmujące rozległe tereny o specjalnym znaczeniu dla nauk o Ziemi, a równocześnie bardziej dostępne, niż inne chronione obszary, do wykorzystania turystycznego i dydaktycznego. W ich obrębie ustawowo tworzy się rezerwaty przyrody i indywidualne formy ochrony.



Geopark Krajowy
-
 w odniesieniu do inicjatyw geoparków lokalnych, jeszcze nie stowarzyszonych w sieci geoparków europejskich i światowych, istnieje możliwość ich weryfikacji w drodze nadawania im odpowiedniego statusu geoparku narodowego (krajowego). Z inicjatywy Głównego Geologa Kraju zapoczątkowane zostały w gronie ekspertów działania zmierzające do wypracowania zasad i procedur wyłaniania geoparków krajowych w Polsce.

[więcej...]

Za ważne argumenty przemawiające za utworzeniem geoparku, należy uznać:

1. szczególne nagromadzenie na niewielkiej powierzchni stanowisk geologicznych (geotopów) ilustrujących specyfikę rzadkiego fenomenu geologicznego,

2. istnienie dziedzictwa kulturowego i bogactwa przyrody ożywionej, mającego wyraźny związek z geologicznym wykształceniem obszaru,

3. zdefiniowanie granic obszaru geoparku i określenie sposobu ochrony i udostępnienia oraz określenie cech wyłączności obszaru, na podstawie których w poszczególnych częściach geoparku wyznaczono tematykę wiodącą dla realizacji programów geoochrony i rozwoju geoturystyki,

4. znaczące poparcie administracji samorządowej szczebla wojewódzkiego, powiatowego i gminnego, ośrodków naukowych i innych podmiotów regionalnych dla idei ochrony dziedzictwa geologicznego.


 Uznanie geoparku krajowego za członka Europejskiej Sieci Geopraków (EGN - European Geopark Network),  wspieranej przez UNESCO, odbywa się w drodze weryfikacji ich pod kątem spełnienia odpowiednich kryteriów zawartym w specjalnej instrukcji wydanej przez UNESCO:
Instrukcja: Operational Guideline for National Geoparks seeking UNESCO’s assistance – Globar UNESCO Network of  Geopark, 2004
http://unesdoc.unesco.org/images/0015/001503/150332eo.pdf
Instrukcja: Guidelines and Criteria for National Geoparks seeking UNESCO's assistance to join the Global Geoparks Network, 2008
http://web.mac.com/japan_geoparks/JGN/2006Sep_guidelines.pdf

 
Geoparki Krajowe Polski
 


Chcąc Państwa wprowadzić w świat polskich atrakcji geoturystycznych, a może nawet zaszczepić miłość do geoturystyki prezentujemy najciekawsze publikacje z tego zakresu.

W celu zapoznania się z poszczególnymi opracowaniami należy skorzystać z poniższych zakładek.

- Geopark Krajowy - Góra Św. Anny

- Geopark Krajowy - Góra Św. Anny - dodatek/uzupełnienie

- Geopark Krajowy - Łuk Mużakowa

- Geopark Krajowy- Karkonoski Park Narodowy wraz z otuliną

- Dziedzictwo geologiczne Polski w strukturach Europejskiej Sieci Geoparków


Geoturystyka w Polsce


- Katalog obiektów geoturystycznych w obrębie pomników i rezerwatów przyrody nieożywionej

- Katalog obiektów geoturystycznych w Polsce

- Sudety - Przewodnik Geoturystyczny

- Centralny Rejestr Geostanowisk Polski

- Baza: Jaskinie Polski


Menu główne portalu

Ostatnia modyfikacja strony: 27.10.2016 r., 07:57.

© 1997-2012 Ministerstwo Środowiska e-mail: info@mos.gov.pl, tel. +48 (22) 36 92 900

Serwis odwiedziło 351935 osób.      Serwis finansowany ze środków EFP Phare EFP Phare