Mikroorganizmy i Organizmy Genetycznie Zmodyfikowane

Podstawowym aktem prawnym normującym sprawy organizmów genetycznie zmodyfikowanych w Polsce jest ustawa o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych z dnia 22 czerwca 2001 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 36 poz. 233, z 2009 r. Nr 18 poz. 97 oraz 2015 r. poz. 277).

Organem administracji rządowej właściwym do spraw GMM i GMO w Polsce jest minister właściwy do spraw środowiska. Do zakresu działania ministra w zakresie GMM i GMO należy: 

1) zamkniętego użycia mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych;
2) zamkniętego użycia organizmów genetycznie zmodyfikowanych;
3) zamierzonego uwalniania organizmów genetycznie zmodyfikowanych do środowiska;
4) wprowadzania do obrotu produktów genetycznie zmodyfikowanych.

Minister właściwy do spraw środowiska wdraża ponadto postanowienia Protokołu Kartageńskiego o bezpieczeństwie biologicznym.

Mikroorganizm genetycznie zmodyfikowany (GMM) to mikroorganizm, w którym materiał genetyczny został zmieniony w sposób niezachodzący w warunkach naturalnych wskutek krzyżowania lub naturalnej rekombinacji, w szczególności przy zastosowaniu technik:
a) rekombinacji kwasów nukleinowych obejmujących formowanie nowych kombinacji materiału genetycznego przez włączenie cząsteczek kwasu nukleinowego otrzymanego w dowolny sposób poza mikroorganizmem do wirusa, plazmidu bakterii lub wektora oraz ich przenoszenie do biorcy, w którym nie występują w warunkach naturalnych, ale w którym są zdolne do ciągłego powielania,
b) bezpośredniego włączenia materiału genetycznego przygotowanego poza mikroorganizmem, w tym mikroiniekcji, makroiniekcji lub mikrokapsułkowania,
c) łączenia komórek lub technik hybrydyzacji, w wyniku których drogą fuzji dwóch lub większej liczby komórek tworzy się żywe komórki o nowej kombinacji dziedzicznego materiału genetycznego.

Organizm genetycznie zmodyfikowany (GMO) to organizm inny niż ludzki, w którym materiał genetyczny został zmieniony w sposób niezachodzący w warunkach naturalnych wskutek krzyżowania lub naturalnej rekombinacji, w szczególności przy zastosowaniu technik:
a) rekombinacji kwasów nukleinowych obejmujących formowanie nowych kombinacji materiału genetycznego przez włączenie cząsteczek kwasu nukleinowego otrzymanego w dowolny sposób poza organizmem do wirusa, plazmidu bakterii lub wektora oraz ich przenoszenie do biorcy, w którym nie występują w warunkach naturalnych, ale w którym są zdolne do ciągłego powielania,
b) bezpośredniego włączenia materiału dziedzicznego przygotowanego poza organizmem, w tym mikroiniekcji, makroiniekcji lub mikrokapsułkowania,
c) łączenia komórek, w tym fuzji protoplastów, lub technik hybrydyzacji, w wyniku których drogą fuzji dwóch lub większej liczby komórek tworzy się żywe komórki o nowej kombinacji dziedzicznego materiału genetycznego

Zakład inżynierii genetycznej to pomieszczenia, budynki, laboratoria lub ich zespoły, przystosowane i przeznaczone do dokonywania zamkniętego użycia GMM lub zamkniętego użycia GMO;

Zamknięte użycie GMM – rozumie się przez to poddawanie mikroorganizmów modyfikacji genetycznej lub prowadzenie hodowli komórkowej GMM, ich magazynowanie, transport w obrębie zakładu inżynierii genetycznej, niszczenie, usuwanie lub wykorzystywanie w jakikolwiek inny sposób, podczas których są stosowane zabezpieczenia w celu skutecznego ograniczenia kontaktu GMM z ludźmi lub środowiskiem oraz zapewnienia wysokiego poziomu ich ochrony;

Zamknięte użycie GMO – rozumie się przez to poddawanie organizmów modyfikacji genetycznej lub hodowanie kultur GMO, ich magazynowanie, transport w obrębie zakładu inżynierii genetycznej, niszczenie, usuwanie lub wykorzystywanie w jakikolwiek inny sposób, podczas których są stosowane zabezpieczenia w celu skutecznego ograniczenia kontaktu GMO z ludźmi lub środowiskiem oraz zapewnienia wysokiego poziomu ich ochrony.

Zamierzone uwolnienie GMO do środowiska – rozumie się przez to każde planowane wprowadzenie do środowiska GMO bez zabezpieczeń mających na celu ograniczenie kontaktu GMO z ludźmi lub środowiskiem oraz zapewniających wysoki poziom ich ochrony;

Żywy zmodyfikowany organizm (LMO) oznacza każdy żywy organizm, który ma nową kombinację materiału genetycznego, otrzymaną dzięki wykorzystaniu nowoczesnej biotechnologii. Mając na uwadze zakres a także znaczenie tej problematyki, opracowano i przyjęto w styczniu 2000 roku Protokół Kartageński o bezpieczeństwie biologicznym, który dla Polski wszedł w życie w dniu 9 marca 2004 r. Celem Protokołu jest uregulowanie transgranicznego przemieszczania żywych zmodyfikowanych organizmów mogących mieć potencjalnie negatywny wpływ na ochronę i zrównoważone użytkowanie różnorodności biologicznej.

Żywność genetycznie zmodyfikowana to żywność zawierająca, składająca się lub wyprodukowana z GMO. Jest ona wprowadzana do obrotu zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu (WE) nr 1829/2003 w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy. Urzędem właściwym na terenie Polski do przyjmowania wniosków o wprowadzenie do obrotu żywności GM pochodzenia roślinnego jest Główny Inspektorat Sanitarny. Decyzje o wprowadzeniu tej żywności do obrotu są podejmowane przez właściwe instytucje Unii Europejskiej.

Pasza genetycznie zmodyfikowana to pasza zawierająca, składająca się lub wyprodukowana z GMO. Organem kompetentnym w sprawach pasz genetycznie zmodyfikowanych w Polsce jest minister właściwy do spraw rolnictwa.

Dodatkowe informacje na temat GMM i GMO, obowiązujących krajowych i wspólnotowych aktów prawnych, wniosków i decyzji wydanych przez Ministra Środowiska znajdują się tutaj:

Przydatne linki

Informacje na temat produktów genetycznie zmodyfikowanych wprowadzanych do obrotu we Wspólnocie oraz wiele istotnych informacji związanych z bezpieczeństwem biologicznym i transgranicznym przemieszczaniem LMO można znaleźć na stronach internetowych pod następującymi adresami:

 

Wydrukowano: 2018-06-20 11:37
URL: http://archiwum.mos.gov.pl/drukuj/8806_mikroorganizmy_i_organizmy_genetycznie_zmodyfikowane.html